به گزارش حامیان دولت به نقل از گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ برای خانواده‌ای که در فروردین سال گذشته با حدود ۶۰۰ میلیون تومان می‌توانست به خرید یک پژو ۲۰۷ صفرکیلومتر فکر کند، حالا تصور خرید همان خودرو با قیمتی نزدیک به یک میلیارد و ۷۴۰ میلیون تومان، به معنای فاصله گرفتن بیشتر از رؤیای داشتن خودروی شخصی است. این فقط یک نمونه از تغییرات عجیب قیمت محصولات ایران‌خودرو در یک سال و نیم گذشته است؛ شرکتی که مدیریت آن با وعده افزایش بهره‌وری و اصلاح ساختار به بخش خصوصی واگذار شد، اما آنچه مصرف‌کننده بیش از هر چیز تجربه کرده، افزایش پی‌درپی قیمت‌هاست.واگذاری مدیریت ایران‌خودرو به بخش خصوصی در بهمن ۱۴۰۳ با این انتظار همراه بود که مدیریت جدید با اصلاح ساختارهای ناکارآمد، افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌های تولید، بهبود فرآیندهای صنعتی و ارتقای کیفیت، مسیر متفاوتی را در صنعت خودرو رقم بزند.
انتظار می‌رفت خصوصی‌سازی نه‌تنها وضعیت مالی شرکت را بهبود دهد، بلکه آثار آن در افزایش تولید، کاهش هزینه تمام‌شده، ارتقای کیفیت و در نهایت کنترل قیمت محصولات نیز نمایان شود. اما بررسی عملکرد این شرکت نشان می‌دهد دست‌کم در حوزه قیمت‌گذاری، مصرف‌کننده با تحول امیدوارکننده‌ای مواجه نشده است.درخواست افزایش ۵۵ درصدی پس از گرانی ۴۰ درصدیایران‌خودرو در خردادماه امسال قیمت محصولات خود را حدود ۴۰ درصد افزایش داد؛ با این حال، این افزایش قیمت نیز ظاهراً پایان ماجرا نبوده است.این شرکت حالا درخواست جدیدی برای افزایش حدود ۵۵ درصدی قیمت محصولات خود به مراجع ذی‌ربط ارائه کرده است. البته هنوز مشخص نیست نهادهای تصمیم‌گیر با چه میزان از این درخواست موافقت خواهند کرد و آیا تمام افزایش مورد تقاضای خودروساز به تصویب می‌رسد یا خیر.با این حال، طرح درخواست جدید در فاصله کوتاهی پس از افزایش قبلی قیمت‌ها، این سؤال را مطرح می‌کند که چرا با وجود خصوصی شدن مدیریت ایران‌خودرو، همچنان افزایش قیمت محصولات به یکی از اصلی‌ترین راهکارهای این شرکت برای جبران هزینه‌ها و افزایش درآمد تبدیل شده است؟
اگر درخواست ۵۵ درصدی ایران‌خودرو به‌طور کامل پذیرفته شود، قیمت خودرویی مانند راناپلاس که اکنون در محدوده یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان قرار دارد، می‌تواند به حدود ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برسد؛ رقمی که خرید یک خودروی داخلی را برای بخش بیشتری از خانوارها دشوار می‌کند.خودروهای ایران‌خودرو چقدر گران‌تر از دلار شدند؟برای بررسی میزان افزایش قیمت محصولات ایران‌خودرو، قیمت کارخانه‌ای چند محصول منتخب این شرکت در فروردین ۱۴۰۴ با قیمت همان محصولات یا معادل به‌روزرسانی‌شده آن‌ها در آبان ۱۴۰۵ مقایسه شده است.در این بررسی، نرخ تقریبی حواله دلار مرکز مبادله در فروردین ۱۴۰۴ حدود ۷۱ هزار تومان و در آبان ۱۴۰۵ حدود ۱۸۷ هزار تومان در نظر گرفته شده است. به این ترتیب، نرخ حواله دلار در دوره مورد بررسی حدود ۱۶۳٫۳۸ درصد افزایش داشته است.قیمت کارخانه‌ای سورن‌پلاس دوگانه‌سوز با مخزن ۷۵ لیتری در فروردین ۱۴۰۴ حدود ۶۶۱ میلیون و ۵۰۹ هزار تومان بود که در آبان ۱۴۰۵ به یک میلیارد و ۹۲۴ میلیون و ۱۰۱ هزار تومان رسید.
بنابراین، قیمت سورن‌پلاس دوگانه‌سوز طی این دوره یک میلیارد و ۲۶۲ میلیون و ۵۹۲ هزار تومان افزایش یافته و رشد ۱۹۰.۸۷ درصدی را تجربه کرده است؛ یعنی ۲۷.۴۹ واحد درصد بیشتر از رشد نرخ حواله دلار.قیمت کارخانه‌ای پژو ۲۰۷ TU3 در فروردین ۱۴۰۴ حدود ۵۹۸ میلیون و ۲۸۵ هزار تومان بود. این رقم در آبان ۱۴۰۵ به یک میلیارد و ۷۴۰ میلیون و ۳۷۱ هزار تومان افزایش یافت.به این ترتیب، قیمت این خودرو یک میلیارد و ۱۴۲ میلیون و ۸۵ هزار تومان افزایش پیدا کرده و رشد آن به ۱۹۰.۸۹درصد رسیده است؛ رقمی که ۲۷.۵۱ درصد بیشتر از رشد نرخ حواله دلار است.
قیمت خودروها سه برابر شدبرای بررسی دقیق‌تر روند افزایش قیمت‌ها، تغییرات قیمت یک محصول را سه مقطع فروردین ۱۴۰۴، اسفند ۱۴۰۴ و آبان ۱۴۰۵ نیز مورد بررسی قرار گرفته است.قیمت مصرف‌کننده کارخانه‌ای پژو ۲۰۷ TU3 در فروردین ۱۴۰۴ حدود ۵۹۸ میلیون و ۲۸۵ هزار تومان بود. این رقم در اسفند همان سال به یک میلیارد و ۶۶ میلیون و ۶۸ هزار تومان رسید.بنابراین، قیمت این خودرو در مرحله نخست حدود ۴۶۷ میلیون و ۷۸۳ هزار تومان افزایش یافت که معادل رشد۷۸.۱۹ درصدی بود.اما این روند متوقف نشد و قیمت پژو ۲۰۷ TU3 در آبان ۱۴۰۵ به یک میلیارد و ۷۴۰ میلیون و ۳۷۱ هزار تومان رسید.به این ترتیب، این خودرو در مرحله دوم نیز حدود ۶۷۴ میلیون و ۳۰۲ هزار تومان گران شد؛ افزایشی معادل ۶۳.۲۵ درصد.در مجموع، قیمت پژو ۲۰۷ TU3 از فروردین ۱۴۰۴ تا آبان ۱۴۰۵ حدود یک میلیارد و ۱۴۲ میلیون تومان افزایش یافته و رشد تجمعی آن به ۱۹۰.۸۹ درصد رسیده است.
تولید و فروش کمتر، درآمد بیشتر؛ معادله اقتصادی ایران‌خودرواما پرسش مهم‌تر این است که آیا افزایش قیمت‌ها به بهبود عملکرد تولیدی و عملیاتی ایران‌خودرو نیز منجر شده است؟تازه‌ترین آمار عملکرد شرکت در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ تصویر قابل‌تأملی از وضعیت این خودروساز ارائه می‌دهد.بر اساس اطلاعات منتشرشده از عملکرد شرکت، ایران‌خودرو در شش ماه نخست امسال ۲۰۴ هزار و ۶۴۹ دستگاه خودرو تولید کرده است؛ در حالی که تولید این شرکت در مدت مشابه سال گذشته ۲۶۴ هزار و ۶۶۵ دستگاه بود.بنابراین، تولید ایران‌خودرو در نیمه نخست امسال حدود ۶۰ هزار دستگاه کاهش یافته که معادل افت ۲۲.۷ درصدی است.در بخش فروش نیز شرایط مشابهی دیده می‌شود. ایران‌خودرو در شش ماه نخست امسال ۱۹۲ هزار و ۹۷۸ دستگاه خودرو فروخته است؛ در حالی که تعداد خودروهای فروخته‌شده در مدت مشابه سال قبل ۲۵۳ هزار و ۷۱۲ دستگاه بود.به این ترتیب، فروش شرکت حدود ۶۰ هزار و ۷۳۴ دستگاه کاهش یافته و افتی نزدیک به ۲۴ درصد را ثبت کرده است.با وجود این کاهش در تولید و فروش، مبلغ فروش ایران‌خودرو نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه رشد قابل‌توجهی داشته است.
بر اساس آمار عملکرد مالی شرکت، مبلغ فروش ایران‌خودرو در نیمه نخست امسال به حدود ۳۲۸ هزار و ۴۴۲ میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۱۲ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان بود.به این ترتیب، درآمد فروش شرکت بیش از ۱۱۶ هزار میلیارد تومان افزایش یافته و رشد آن به حدود ۵۴.۹ درصد رسیده است.در واقع، ایران‌خودرو در شرایطی نزدیک به ۲۳ درصد تولید کمتر و حدود ۲۴ درصد فروش تعدادی کمتر داشته که مبلغ فروش آن حدود ۵۵ درصد افزایش یافته است.اگر مبلغ فروش شش‌ماهه شرکت بر تعداد خودروهای فروخته‌شده تقسیم شود، متوسط مبلغ شناسایی‌شده به ازای هر دستگاه حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان به دست می‌آید؛ در حالی که این عدد در دوره مشابه سال قبل حدود ۸۳۵ میلیون تومان بود.البته این محاسبه یک میانگین مالی از کل سبد محصولات است و نباید آن را با قیمت فروش یک مدل مشخص یکسان دانست.با این حال، اختلاف معنادار میان کاهش تعداد فروش و رشد مبلغ درآمد نشان می‌دهد افزایش نرخ فروش محصولات و تغییر ترکیب فروش، نقش مهمی در رشد درآمد ریالی شرکت داشته است.
مصرف‌کننده؛ بازنده معادله جدید ایران‌خودرو؟نتیجه ملموس تغییرات مدیریتی برای مصرف‌کننده، چیزی جز افزایش پی‌درپی قیمت‌ها نبوده است. مقایسه قیمت‌ها نشان می‌دهد برخی محصولات از فروردین ۱۴۰۴ تا آبان ۱۴۰۵ جهشی نزدیک به سه برابر داشته‌اند و اکنون نیز درخواست افزایش ۵۵ درصدی قیمت‌ها – آن هم پس از رشد ۴۰ درصدی خردادماه – مطرح است. در شرایطی که قرار بود خصوصی‌سازی، تولید را رقابتی‌تر و ارزان‌تر کند، انتظار عمومی این است که پیش از هر افزایش قیمت، گزارش شفافی از هزینه‌های تولید، دلایل افت تولید و کیفیت محصولات ارائه شود. تداوم روند فعلی و تبدیل افزایش قیمت فروش به تنها راه جبران هزینه‌ها، این پرسش را پررنگ می‌کند که آیا ایران‌خودرو برای بهره‌وری بیشتر خصوصی شده یا قرار است هزینه این مسیر را مصرف‌کننده با خرید خودروهای گران‌تر بپردازد؟
